ABDOMİNAL HİSTEREKTOMİ

ABDOMİNAL HİSTEREKTOMİ YAPILMA NEDENLERİ

Çeşitli problemler nedeni ile histerektomi yapılması önerilebilir. Bunların bazıları için, kişiye göre değişmekle beraber alternatif tedavi metotları bulunabilir.

Anormal kanamaların olması: Rahimden gelen aşırı kanama (menoraji) kansızlığa neden olup, yorgunluğa, iş yapma kabiliyetinde azalmaya vs. neden olabilir./ günden uzun süren ve bir kaç saate bir peti dolduran kanamalar “menoraji” olarak tanımlanabilir. Menopoz sonrası görülen kanamalar, kanser gibi ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir. Bu yüzden bu kanamalar mutlaka en kısa zamanda doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Düzensiz ve aşırı kanamalar, öncelikle ilaç ve ameliyat dışı diğer cerrahi metotlarla tedavi edilmeye çalışılır. Fakat bu tip uygulamaların başarısız olduğu durumlarda  histerektomi gündeme gelir.

Miyomlar (fibroidler): Rahmi oluşturan düz kastan köken alan ve kadınların yaklaşık ⅓ de görülen iyi huylu urlardır. Gebelik sürecinde büyüyebilen bu urlar, menopoz sonrası genellikle küçülürler. Yerleşim yerlerine ve büyüklüklerine göre: aşırı kanama, ağrı ve basınç hissi oluşturabilirler.

Pelvik organ sarkmaları: Leğen kemiği içindeki kas ve bağların gerilmesi ve zayıflaması sonucu (bu zayıflama genellikle normal doğum sırasında olur) rahim, mesane ve bağırsağın sarkması durumudur.

Rahim Ağzı anormallikleri: Rahim ağzında tespit edilen kanser öncüsü değişiklikler (HSIL,AGC,LSIL) daha basit işlemlerle kontrol altına alınamadığında (konizasyon gibi) , histerektomi gündeme gelebilir.

Endometrial hiperplazi: Rahmin içini kaplayan dokunun (endometrium) aşırı büyümesi durumunda, endometrium kanserinin öncü lezyonları ve endometrium kanseri gelişebilir. Endometriumda kalınlaşma tespit edildiğinde genellikle ilaçla tedavi ve kürtaj gibi yollar denenir. Ama bazen bu tedaviler yetersiz kalabilir, böyle bir durumda histerektomi gündeme gelir.

Kanser: Rahim (endometrium),rahim ağzı (serviks) ve yumurtalık kanserlerinde, rahmin alınması gerekebilir.

Doğum sonrası aşırı kanama: Doğumu takiben, kontrol edilemeyen aşırı kanama durumlarında, rahmin alınması hayat kurtarıcı olur.

Kronik pelvik ağrı: Karnın alt kısmında leğen kemiği içinde hissedilen ağrılardır. Çeşitli nedenleri bulunabilir: Endometriozis, leğen kemiği içindeki organlar arasında oluşmuş yapışıklıklar, mide barsak sistemi ile ilgili problemler, idrar yolları ile ilgili problemler neden olabilir. Eğer bu ağrıların jinekolojik problemden kaynaklandığı kesinleşirse doktorunuz histerektomi yapılmasını önerebilir.

AMELİYAT ÖNCESİ PLANLAMA ve DEĞERLENDİRME

Ameliyat öncesi verilmesi gereken önemli bir karar ameliyat sırasında yumurtalık ve tüplerin alınıp alınmayacağıdır.

Ülkemizde pek tercih edilmeyen bir seçenekte rahim ağzının yerinde bırakılmasıdır, bu ameliyat tipine supraservikal veya subtotal histerektomi adı verilir.(Değişik histerektomi tipleri için tıklayınız)

Subtotal histerektomi: Standart bir histerektomi işleminde rahim ve rahim ağzı birlikte alınır. Cerrahi işlem sırasında karşılaşılan bazı teknik zorluklar nedeni ile rahim ağzı yerinde bırakılarak işlem tamamlanır. Ameliyatın baştan planlanarak bu şekilde yapılmasını tercih eden ekoller bulunmaktadır. Özellikle idrar yolları ile ilgili komplikasyonlar daha az oluşmakta, fakat rahim ağzı yerinde bırakıldığı için ileriki yaşantıda rahim ağzı kanseri riski devam etmektedir. Bu konunun ameliyat öncesi doktorunuzla görüşülmesi gerekmektedir.

Subtotal histerektomi yapılan kadınlar daha sonraki yaşantılarında, rahim ağzı kanseri erken tanısı yönünden PAP smear yaptırmaya devam etmelidirler.

Ayrıca bu kadınların bir kısmı, eğer yumurtalıkları ameliyatta alınmamış ise, az miktarda da olsa adet kanaması olmaya devam ederler.

Başlangıçta rahim ağzının alınmasının cinsel tatmini azaltabileceği ihtimali üzerinde durulurken, daha sonraları yapılan çalışmalar rahim ağzı alınanlarla yerinde bırakılanlar arasında cinsel tatmin açısından bir fark olmadığını ortaya koymuştur.

Yumurtalıkların alınması: Histerektomi işlemi sırasında yumurtalıklar da alınabilir. Bu işleme “ooferektomi” adı verilir. Ooferektominin yapılıp yapılmaması pek çok faktöre göre karar verilecek karardır.

Menopoz öncesi dönemde olan kadınlar, östrojen, progesteron ve testosteron gibi hormonların doğal kaynağı olan yumurtalıklarının yerinde kalmasını tercih edebilirler. Bu hormonlar cinsel arzunun devam etmesi, sıcak basmalarının engellenmesi  ve kemiklerin korunması açısından önemlidir. Buna karşılık  adet döngüsü ile bağlantılı baş ağrısı, epilepsi veya diğer ağır premenstruel hastalık tablosu şikâyetleri olan kadınlar, yumurtalıkların alınması ile hormon seviyeleri düşeceği için daha rahat bir yaşama kavuşabilirler.

Menopoza girmiş kadınlarda genellikle yumurtalıkların alınması tercih edilmektedir. Böylece ileriki yaşantılarında yumurtalık kanserine yakalanma ihtimalleri de azaltılmaktadır.

Fakat netice olarak ameliyat öncesi bu konuları doktorunuzla ayrıntılı olarak görüşmelisiniz.

Östrojen tedavisi: Menopoz öncesi dönemde olup, yumurtalıkları alınan kadınlara östrojen tedavisi başlanması genellikle önerilir. Bu şekilde sıcak basmaları, kemik erimesi, gece terlemeleri önlenebilmektedir. Ameliyat öncesi zaten menopoza girmiş olan kadınlarda genellikle böyle bir tedavi gerekmemektedir.

Ameliyat öncesi testler: Yaşınız ve sağlık durumunuza göre ameliyattan önce fizik muayene, EKG, akciğer filmi ve bazı kan testleri istenebilir. Yine ameliyat öncesi hazırlık döneminde rahmin içinden parça alınarak tahlile yollanabilir (tanısal kürtaj-probe kürtaj)

ABDOMİNAL HİSTEREKTOMİ AMELİYATI:

 Bu ameliyat hastanede ve ameliyathanede yapılır, ameliyathanede kalacağınız süre yaklaşık olarak iki saattir. Hastanın durumuna göre genel anestezi veya spinal anestezi uygulanır. Ameliyat boyunca nabız, tansiyon, kan kaybı ve solunum devamlı gözlenir. Ameliyattan sonra bir süre ayılma odasında gözlenen hasta, daha sonra bir veya iki gece geçireceği normal odasına transfer edilir.

ABDOMİNAL HİSTEREKTOMİ KOMPLİKASYONLARI

Histerektomi ameliyatı ile ilişkili olarak  oluşabilen komplikasyonların çoğu kolayca halledilebilecek problemlerdir ve uzun süreli sıkıntı yaratmazlar.

     Kanama:Çok düşük bir yüzdedeki hastada tekrar ameliyata alınmayı gerektirecek boyutta kanama oluşur

     Enfeksiyon: Histerektomi sonrası hafif ateş görülmesi çok olağandır ve her zaman  enfeksiyon kökenli değildir ve herhangi bir şey yapmadan geçer.Yüksek dereceli ve inatçı bir ateş ise bir enfeksiyona işaret edebilir.Ciddi enfeksiyonlar %10 dan az vakada görülür ve damardan antibiyotik verilmesini gerektirebilir.Bazı durumlarda hastanın yeniden ameliyata alınması gerekli olabilir.

     Kabızlık: Histerektomi olan pek çok kadında kabızlık problemi yaşanır. Diyetteki düzenlemeler ve ilaçlarla halledilebilir.

     Kan pıhtılaşması: Histerektomi gibi, leğen kemiği içindeki organlara yönelik büyük ameliyatlar, bacaklarda ve akciğerlerdeki büyük damarlarda pıhtı oluşma ihtimalini artırır ve bu risk artışı ameliyattan sonraki 6 hafta boyunca da devam eder. Doğum kontrol hapı veya menopoz sonrası hormon tedavisi alanların, bu ilaçları ameliyat öncesi mutlaka kesmelidirler.

     Komşu organ zedelenmesi: Mesane, üreter (idrarı böbrekten mesaneye taşıyan borucuklar),kalın ve ince bağırsaklar rahme komşu organlardır.%1 den az vakada bu organlar ameliyat sırasında zedelenebilir. Genellikle bu zedelenmeler ameliyat sırasında fark edilir ve onarılır. Ameliyat sırasında fark edilmeyen zedelenmelerin ikinci bir ameliyatla düzeltilmesi gerekebilir.

     Erken menopoz: Histerektomi ameliyatı olan kadınlarda menopoz ortalama yaştan daha erken gerçekleşebilir. Bunun ameliyata bağlı olarak yumurtalıklara giden kan akımındaki değişiklikten kaynaklandığı düşünülmektedir.

HİSTEREKTOMİ SONRASI TOPARLANMA SÜRECİ

Ameliyat sonrası sıvı ve gıdaların verilmesine genellikle kısa sürede başlanır. Özellikle bulantı ve kusma var ise, ilk gün damar yolu ile sıvı ve ilaçlar verilmesi tercih edilebilir. İhtiyaca göre ağrı kesiciler verilebilir. Hastaları süratli bir şekilde normal fizik aktivitelerine dönmeleri teşvik edilir. Bu sayede damarlarda pıhtı oluşması, zatüre ve bağırsaklarda gaz sancısı gibi şikâyetlerin oluşması ihtimali azaltılır.

HİSTEREKTOMİDEN SONRA HAYAT

Histerektomiden sonra çoğu kadın neticeden memnun kalmaktadır. Kanama ve ağrı ile ilgili şikâyetlerdeki azalma çok belirgindir.

Çoğu kadın sekse olan ilgilerinde ve seksten zevk alma konusunda iyileşme olduğunu belirtmektedir. Fakat bu konudaki düzelme kadının yaşı, cerrahinin hangi nedenle yapıldığı ve ruhsal durumla ilgili görülmektedir.

Genç kadınlar doğurganlıklarının kaybolması nedeni ile üzüntü duyabilmektedir. Ameliyat sonrası üzüntü, anksiyete veya depresyon belirtisi gösteren hastalar konuyu uzman bir doktorla mutlaka görüşmelidirler.

Aşağıdaki tabloda değişik şikayetlerin ameliyat öncesi ve sonrası görülme oranlarını görebilirsiniz 

HİSTEREKTOMİNİN ALTERNATİFLERİ

Histerektomi olmak istemeyen veya ameliyatı ertelemek isteyen kadınlarda, altta yatan patolojiye göre değişmekle beraber çeşitli tıbbi ve cerrahi alternatifler bulunabilir. Bu alternatiflerin başlıcaları aşağıda sıralanmıştır:

• Bazı vakalarda rahmin, karında hiç kesi yapılmadan vajinal yolla alınması mümkündür. Rahmin çok büyük olmadığı, ameliyata ihtiyaç yaratan hastalığın iyi huylu ve rahimle sınırlı olduğu durumlarda uygulanabilir. Bu tip bir ameliyatta, ameliyat sonrası toparlanma daha çabuk olmaktadır.

• Miyomların tedavisinde, uterin arter embolizasyonu ve miyomektomi ( miyomların alınması, rahmin yerinde bırakılması ameliyatı)

• Ağır ve kronik pelvik ağrısı olanlarda, ağrı klinikleri faydalı olabilir.

• Aşırı kanama problemi olan vakalarda, özel aletlerle endometrium (rahmin iç tabakası) tahrip edilerek kanama azaltılabilir veya tamamen kesilebilir.

• Endometriozis vakalarında GnRH analoğu denilen ilaçlar kullanılarak veya progestin grubu ilaçlar verilerek ağrı kontrol altına alınabilir.

• Servikal displazisi olan kadınlarda konizasyon, kriyo, lazer, LEEP veya LLETZ gibi uygulamalar yapılarak rahim ağzındaki problemli bölüm yok edilebilir.