Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında fark edilen, adet dönemiyle ilgisi olmayan kanamalara tıp dilinde postkoital kanama denir İnsan vücudunda herhangi bir şekilde kanama olması normal kabul edilemez. Bunun tek istisnası kadınlardaki adet kanamasıdır. Bunun dışındaki her türlü kanama incelenmeli ve nedeni ortaya konulmalıdır.

RAHİM AĞZINDA YARA (EKTROPION)

Rahim ağzında yara veya ektropion diye tanımlanan durum, üreme çağındaki kadınlarda sıkça görülen bir durumdur. Rahim ağzının büyük kısmını tek katlı bir epitel dokusu örtmüştür ve bu doku travmalara çok dayanıksızdır. Özellikle doğum kontrol hapı kullananlarda ve gebelerde çok görülmektedir. İlişki sonrası kanama şikâyeti olanların yaklaşık %25-35  de tespit edilmektedir.

RAHİM AĞZINDA POLİP

Rahim ağzındaki polipler çok hafif travmalarla dahi kanayabilirler. Cinsel ilişki ve hatta jinekolojik muayene dahi kanamaya neden olabilir. Çoğu polip muayene sırasında tespit edildiğinde aynı seansta doktor tarafından alınarak problem kökten çözümlenebilir.

Bazen rahim içinden köken alan polipler (endometrial polip) ,rahim ağzından dışarı çıkabilirler ve kanamaya neden olabilirler. Bu tip poliplerin cerrahi olarak alınması, servikal poliplere göre daha zor olabilir; ameliyathane ortamında yapılacak müdahalelere ihtiyaç duyulabilir.

HORMONAL DURUM:

Özellikle menopoz sonrası dönemde olan kadınlarda, östrojen hormonunun azalmasına bağlı olarak, vajinal dokular incelir ve travmalara karşı hassas duruma gelirler. Bu durumda genelde vajinal kurulukta hissedilir.Bu kadınlarda da ilişki sonrası kanama veya lekelenme görülebilmektedir.

Yine hormonal durumdaki değişikliklerle  bağlantılı olarak, doğum kontrol hapı kullananlarda görülebilen ilişki sonrası kanamadan bahsedilebilir. Doğum kontrol hapının içindeki hormonlar rahmin iç tabakasının incelmesine ve stabilizasyonunun bozulmasına zaman zaman neden olabilmektedir. Bu durumda zaman zaman ilişki sonrası kanamaları tetikleyebilmektedir.

Bazı kadınlarda ise tam yumurtlama döneminde bir kanama oluşabilmektedir. Bu kanama ilişkiyi takiben görülebildiği gibi, ilişki olmadan da gerçekleşebilmektedir.

Polikistik over (PCO),hipotiroidi, obesite veya tamoxifen gibi ilaçların kullanılması rahmin iç tabakası olan endometriumun kalınlaşmasına ve zaman zaman da ilişkiyi takiben kanama veya lekelenmelere neden olabilmektedir.

Endişelenmeli miyim?

İlişki sonrası kanama, adet gören kadınların %0,7 ile %9'u arasında görülen yaygın bir durumdur. Çoğu zaman kendi kendine geçer; örneğin, genç kadınların yarısından fazlasında bu sorun iki yıl içinde kendiliğinden düzelmektedir. Ancak kanama sürekli hale gelirse, şiddetliyse, ağrı eşlik ediyorsa veya menopoz sonrası dönemdeyseniz mutlaka bir doktora görünmelisiniz.

Doktor Konuyu Nasıl Ele Alır? Neler Yapılır?

Doktora gittiğinizde süreç genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Tıbbi Öykü: Doktorunuz size son adet tarihinizi, kanamanın ne sıklıkla olduğunu, ağrı veya akıntı gibi başka şikayetleriniz olup olmadığını soracaktır.

2. Fiziksel Muayene: Rahim ağzını ve vajina duvarlarını görsel olarak incelemek için bir spekulum muayenesi yapılır. Ayrıca rahim ve yumurtalıkların kontrolü için elle muayene (bimanual muayene) gerekebilir.

3. Testler:

   • Pap Testi (Smear) ve HPV Testi: Rahim ağzındaki hücre değişikliklerini ve kanser riskini kontrol etmek için yapılır.

   • Enfeksiyon Taraması: Kanama nedeni olabilecek enfeksiyonları belirlemek için kültür veya sürüntü testleri istenir.

   • Kolposkopi: Eğer rahim ağzında şüpheli bir görüntü varsa, doktorunuz büyüteç benzeri bir cihazla (kolposkop) daha detaylı inceleme yapabilir ve gerekirse parça (biyopsi) alabilir.

   • Ultrason: Rahim içini ve yumurtalıkları daha net görmek için transvajinal ultrason istenebilir.

Ne Yapmalıyım?

Eğer bu durumu yaşıyorsanız, panik yapmadan bir randevu almalısınız. Eğer sorun vajinal kuruluktan kaynaklanıyorsa, ilişki sırasında kayganlaştırıcı kullanmak yardımcı olabilir. Ancak kanamanın gerçek nedenini öğrenmeden kendi kendinize tedavi uygulamaya çalışmamalı, özellikle enfeksiyon şüphesi varsa tedavinin eşinizle birlikte planlanması gerektiğini unutmamalısınız.

Unutmayın: İlişki sonrası kanama çoğu zaman ciddi bir soruna işaret etmese de, vücudunuzun verdiği bir sinyal olabilir ve uzman bir görüş almak her zaman en güvenli yoldur.