Kadın doğum hekimlerine sıkça sorulan sorulardan biri  " ertesi gün hapı kullandım, gebe kalır mıyım?" diğeri de " ertesi gün hapı kullandım, ne gibi yan etkiler oluşabilir?" dir.  Ertesi gün hapı, olağan doğum kontrol yönteminin kullanılmadığı veya başarısız olduğu acil durumlarda kullanılan bir doğum kontrol türüdür. Bu hap, korunmasız cinsel ilişkiden sonra mümkün olduğunca hızlı alındığında hamileliği önlemede en etkilidir.

Ertesi Gün Hapı Nedir?

Ertesi gün hapı, acil kontrasepsiyon türüdür. Acil kontrasepsiyon, normal doğum kontrolünden farklıdır ve doğum kontrol yönteminizin başarısız olduğu veya koruma kullanamadığınız durumlar içindir. Bu ilaçlar geçici bir şekilde hamileliği önler ancak uzun vadeli rutin doğum kontrol yöntemi değildir.

Ertesi gün hapına ihtiyaç duyabileceğiniz bazı durumlar:

• Herhangi bir koruyucu doğum kontrol yöntemi olmadan cinsel ilişkiye girmek

• Doğum kontrol başarısızlığı yaşamak (kondom yırtılması, doğum kontrol hapını unutmak gibi)

• Rızasız veya zorla cinsel ilişki yaşamak

Acil kontrasepsiyon hakkında bilmeniz gereken en önemli şey, ne kadar erken alırsanız o kadar etkili olduğudur. Her iki tür de korunmasız cinsel ilişkiden sonraki 24 saat içinde alındığında en iyi sonucu verir.

Ertesi Gün Hapı Türleri

Türkiye'de yaygın olarak kullanılan iki ana tip ertesi gün hapı vardır:

Levonorgestrel içeren haplar

Levonorgestrel (bir progestin türü) içeren haplar, korunmasız cinsel ilişkiden sonraki üç gün (72 saat) içinde alındığında en iyi çalışır. Eczanelerden reçetesiz olarak temin edilebilirler. Türkiye'deki bazı markalar:

• Postinor

• Norlevo

• Levonor

• Ertese 72

Ulipristal asetat içeren haplar

Ulipristal asetat içeren haplar, korunmasız seksten sonraki beş güne kadar (120 saat) etkilidir. Reçete ile temin edilir. Türkiye'de EllaOne markası bulunmaktadır.

Kombine doğum kontrol hapları

Bu yöntem, hem progestin hem de östrojen içeren doğum kontrol haplarının kullanılmasını içerir. Bu seçenek genellikle iki doz almayı gerektirir. Sağlık uzmanınızla tam dozaj ve zamanlama hakkında konuşmak önemlidir.

Ertesi Gün Hapı Nasıl Çalışır?

Ertesi gün hapı hamileliği sonlandırmaz. Bunun yerine, hamileliği önleyen bir acil doğum kontrol türüdür. Ana çalışma şekli yumurtlamayı önlemek veya geciktirmektir. Yumurtlama olmazsa hamile kalamazsınız. Ertesi gün hapı zaten başlamış bir hamileliği sonlandırmaz.

Ertesi Gün Hapı Ne Kadar Etkilidir?

Tüm acil kontrasepsiyon hapları, mümkün olduğunca erken, ideal olarak korunmasız cinsel ilişkiden sonraki 24 saat içinde alındığında daha etkilidir. İsmine rağmen bu ilaçları ertesi güne kadar beklemenize gerek yoktur.

Her ertesi gün hapı türünün kendi etkinliği vardır:

• Levonorgestrel: Korunmasız cinsel ilişkiden sonraki ilk 72 saat (üç gün) içinde alınmalıdır. İlk 24 saat içinde alınırsa yaklaşık %94 etkilidir. 72 saat içinde yaklaşık %58 etkilidir.

• Ulipristal asetat: Cinsel ilişkiden sonraki 120 saate kadar (beş gün) alınabilir. İlk 24 saat içinde alınırsa %98'e kadar etkili olabilir. 120 saat içinde alınırsa yaklaşık %85 etkilidir.

• Kombine doğum kontrol hapları: En az etkili acil kontrasepsiyon yöntemidir.
  
  

Ertesi Gün Hapını Ne Zaman Almalıyım?

Ertesi sabahı beklemenize gerek yoktur. Acil kontrasepsiyon hapları, korunmasız cinsel ilişkiden sonra mümkün olduğunca hızlı alındığında hamileliği önlemede en etkilidir.

• Levonorgestrel: Hala etkili olduğu yaklaşık üç günlük bir zaman pencereniz vardır. Ne kadar beklerseniz hamileliği önlemede o kadar az etkili olur.

• Ulipristal asetat: Korunmasız seksten sonra hamileliği önlemede hala etkili olduğu beş güne kadar süreniz vardır. Ne kadar erken alırsanız o kadar etkilidir.

Yan Etkiler

Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?

Çoğu durumda, ertesi gün hapını aldıktan sonra sağlık uzmanınızı görmenize gerek yoktur. Ancak beklediğiniz zamandan bir hafta sonra adetiniz gelmediyse, sağlık uzmanınızla konuşun. Geç kalan adet, hamileliğin erken belirtilerinden biridir. Ayrıca şiddetli karın ağrınız veya ağır vajinal kanamanız varsa da doktorunuza başvurmalısınız.

Önemli Hatırlatmalar

• Ertesi gün hapı, birincil doğum kontrol yönteminiz olmamalıdır

• Zamanlama her şeydir - ne kadar erken alırsanız o kadar etkilidir

• Korunmasız cinsel ilişkiden önce almak etkili değildir

• Zaten başlamış bir hamileliği sonlandırmaz, sadece hamileliği önler

• Düzenli doğum kontrol seçenekleri için sağlık uzmanınızla görüşün

Acil kontrasepsiyon veya doğum kontrolü hakkında sorularınız varsa, sağlık uzmanınızla konuşun.

Bu ürünlerin tehlikeli dönemde , korunma olmadan gerçekleşen ilişkilerden sonraki ilk 72 saat içinde, tercihan da ilk 12 saat içerisinde kullanılmaları gerekmektedir. Bu şartlar gerçekleştiğinde dahi korunma %100 olmamaktadır. En iyi ihtimalle oluşacak gebeliklerin %75-85 i engellenebilmektedir. Dolayısı ile ilişkinin üzerinden 3 hafta geçtiği halde halen adet olmamış ise derhal bir gebelik testi yapılmalıdır. 

Bu ürünlerin kullanımından sonra en sık görülen yan etki bulantıdır.Bulantı gelişen hastaların bir kısmında kusma da oluşmaktadır. İlacı aldıktan sonraki 2 saat içerisinde kusma gerçekleşirse ilacın tekrar alınması uygun olur. Bunun dışında karın ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk , göğüslerde hassasiyette karşılaşılan yan etkilerdendir.

Sadece levonorgestrel içeren ürün, yumurtlama döneminden önce alınmış ise ilaç alındıktan bir kaç gün sonra bir kanamaya neden olur ( bu kanama bazılarında can sıkıcı bir şekilde uzun süreli ve fazla miktarda oluşmaktadır). Bu kanama ilacı alanların yaklaşık yarısında görülmektedir.Eğer ilaç yumurtlama döneminden sonra alınmış ise, bir sonraki adet kanaması genellikle bir kaç gün gecikmeli oluşmaktadır.