Bu içerik, beslenmenizden ilave şekeri çıkardığınızda vücudunuzda meydana gelen değişimleri ve sağlıklı seçimler yapmanın yollarını özetlemektedir.
Şeker; meyve, sebze, süt, peynir ve tahıllar gibi pek çok gıdada doğal olarak bulunur. Ancak üreticiler; dondurma, kurabiye ve asitli içecekler gibi işlenmiş ürünlerin yanı sıra ketçap, makarna sosu, yoğurt ve ekmek gibi pek de belirgin olmayan ürünlere de farklı formlarda şeker ve şurup eklerler.
Doğal Şekerler: Tam gıdalarda bulunur. Örneğin bir elma yaklaşık 20 gram şeker içerebilir ancak aynı zamanda vücudunuzu besleyen vitaminler, mineraller ve lifler bakımından zengindir. Lif, tokluk hissi sağlar ve şekerin emilimini yavaşlatır.
İlave Şekerler: Ekstra besin değeri taşımayan "boş kalori" kaynaklarıdır. Kilo alımına ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilirler.
İlave şeker içeren gıdalar, gün boyu gereğinden fazla yemenize neden olabilir. Bu boş kalorileri tam gıdalarla değiştirdiğinizde, daha çabuk doyarsınız ve aşırı yeme olasılığınız azalır.
Kilo fazlası olan bireylerde kanda bir yağ türü olan trigliseritlerin yüksek olması muhtemeldir. İlave şekeri kesmek, kilo kaybından bağımsız olarak trigliserit seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir.
Yüksek trigliserit seviyeleri kalp hastalığı riskini artırır. Günlük kalorilerinin %20'sinden fazlasını ilave şekerden alan bireyler, şeker tüketimini azaltarak kalp sağlığını koruyabilirler.
Kilonuz sağlıklı olsa bile, şekeri kesip yerine meyve, sebze, kuruyemiş, balık ve tam tahılları koymak vücudunuzun kendini onarması ve koruması için ihtiyaç duyduğu besinleri almasını sağlar.
Şeker, ağızdaki bakterilerin ana besin kaynağıdır ve diş çürümesine yol açar. Özellikle asitli içeceklerdeki şekeri azaltmak çürümeyi durdurmaya yardımcı olabilir.
Lifli tam gıdalar şekerin daha yavaş emilmesini sağlayarak kan glikoz seviyelerinizin daha dengeli kalmasına yardımcı olur.
Diyetinde fazla ilave şeker bulunduran kişilerin diyabet, kalp hastalığı, yüksek tansiyon ve karaciğer hastalığı gibi ciddi rahatsızlıklara yakalanma olasılığı daha yüksektir.
Sağlıklı bir diyette ilave şekerler günlük kalorinin %10'undan azını oluşturmalıdır.
1.800 kalorilik bir diyette: Yaklaşık 11 çay kaşığı.
Uzman önerileri: Erkekler için günde 9 çay kaşığı (38 gr), kadınlar için 6 çay kaşığı (25 gr).
Dikkat: Sadece bir kutu (330 ml) asitli içecek yaklaşık 39 gram şeker içerir ki bu da günlük sınırın tamamına yakındır.
İlave şekerin 50'den fazla ismi vardır. En yaygın olanları:
Mısır şurubu, yüksek fruktozlu mısır şurubu.
Ham şeker, kamış şekeri, dekstroz, agave, esmer pirinç şurubu.
FDA artık besin etiketlerinde "İlave Şekerler" (Added Sugars) miktarının açıkça belirtilmesini zorunlu tutmaktadır.
Uygulama Önerisi: Şekerli içecekler yerine su tercih edin. Hazır gıdalar yerine taze meyve, sebze, tohum ve kuruyemiş gibi tam gıdalara yönelin.
Kaynak: WebMD (Paul Frysh tarafından yazılmış, Dr. Zilpah Sheikh tarafından incelenmiştir, 2025)