PID

PID (Pelvic Inflammatory Disease- Pelvik inflamatuar hastalık)

Bakterilerin vajina ve rahim ağzı (serviks) yolunu izleyip rahim, yumurtalıklar ve Fallop tüplerine ulaşıp buralarda iltihaplı bir süreci başlatmalarına verilen addır. Bu tabloyu hastalara izah etmek pratikte çok kolay olmadığından, hekimler genellikle hastalarına sizde “yumurtalık iltihabı” var şeklinde bir tanı söylerler. Aslında hastalık sürecinden etkilene organlar yumurtalık ve etrafındaki dokuların çoğudur.

Bu tablo zamanında müdahale ile uygun şekilde tedavi edilmediğinde, ciddi problemler yaratabilmektedir.

Nedeni nedir?

Cinsel yolla bulaşan gonore ( bel soğukluğu) ve klamidya enfeksiyonları başlıca nedenleridir. Kadınlarda gonore ve klamidya enfeksiyonları  enfeksiyonları çok müphem belirtilerle ve hatta belirti vermeden oluşup sürebileceği gibi, mikrop alındıktan sonra bir kaç gün ile bir kaç hafta arasında bir süreden sonra PID şeklinde de karşımıza çıkabilmektedir. PID, cinsel yolla bulaşan bir hastalık olmayan bakteriyel vajinozis gibi enfeksiyonlarla da oluşabilmektedir.

PID nin uzun süreli etkileri nelerdir?

PID ciddi ve uzun süreli problemler yaratabilir:

• Kısırlık (infertilite): PID geçiren 10 kadından biri kısırlık problemi yaşar. PID nedeni ile tüplerde oluşan hasar, yumurta ile spermin buluşmasını engeller.

• Dış gebelik (ektopik gebelik): Tüplerde oluşan hasar nedeni ile oluşan gebelik rahime gidip yerleşemez ve tüpte takılıp orada büyümeye başlar. Bunun neticesinde, nazik bir organ olan tüp belli bir haftada yırtılıp iç kanamaya neden olur. Böyle bir hastada acil cerrahi müdahale gerekli olur.

• Kronik pelvik ağrı:PID yi takip eden dönemde uzun süreli ağrılar oluşabilir.

Kimler risk altındadır?

PID cinsel olarak aktif, her yaştaki kadında oluşabilir. Ama genç kadınlar ve  de özellikle 25 yaş altında olanlarda görülme olasılığı daha yüksektir. Aşağıda sıralanan faktörlerin varlığı riski artırmaktadır:

• Cinsel yolla bulaşan hastalıkların varlığı: özellikle  gonore (bel soğukluğu) ve klamidya enfeksiyonu

• Birden çok seks partnerinin olması (partner sayısı arttıkça risk de artmaktadır)

• Partnerin çok eşli olması

• Geçirilmiş PID öyküsünün olması

Bazı araştırmalar, sık vajinal duş ( vajinanın içini yıkama işlemi) yapan kadınlarda PID riskinin arttığını göstermektedir. Bu işlem sırasında bakterilerin rahim ağzından rahim ve tüplere doğru itildiği düşünülmektedir. Bu ve bazı diğer nedenlerle kadınların vajinal duş yapması önerilmemektedir.

PID belirtileri nelerdir?

PID geçiren bazı kadınlar hiç belirti vermez iken bazıları çok müphem belirtiler gösterir, kendileri veya doktorları PID i akla getirmezler. Aşağıda en sık görülen PID belirti ve bulguları sıralanmıştır:

• Anormal vajinal akıntı

• Karnın alt bölgelerinde ağrı ( genellikle hafif-orta şiddettedir)

• Karnın sağ üst bölgesinde ağrı

• Adet kanamasının anormal olması

• Ateş ve titreme

• İdrar yaparken ağrı

• Bulantı ve kusma

• Cinsel ilişkide ağrı

Yukarıdaki belirtilerden birinin olması otomatik olarak PID olduğunuz anlamına gelmez. Başka problemler de benzer şikâyetlere neden olabilir (apandisit, dış gebelik ).Bu yüzden bu belirtileri taşıyorsanız en kısa zamanda doktorunuza başvurmalısınız.

Teşhis nasıl konulur?

Doktorunuz öncelikle tıbbi geçmişinizi, cinsel hayatınızı, kullandığınız doğum kontrol metotlarını bilmek isteyecektir. Eğer PID belirtileri var ise pelvik muayene ( parmakla vajinal yoldan yapılan muayene) yapacaktır. Bu muayene sırasında rahim ağzından sıvı alınıp laboratuara yollanıp gonore ve klamidya açısından incelenmesi istenebilir. Bunun dışında bazı kan testleri, ultrasonografi istenebilir ve bazen de doktorunuz laparoskopi yapmak isteyebilir.

Tedavi

PID tedavisinde esas olarak antibiyotikler kullanılır. Fakat antibiyotikler tüplerde oluşan hasarı geri çeviremez. Hastalık tedavi edilmeden ne kadar uzun süre devam ederse, tüplerde hasar oluşması ve buna  bağlı kısırlık probleminin ortaya çıkması ihtimali artar.

Hastalığın şiddetine göre iki veya daha fazla sayıda antibiyotiği kullanmanız gerekebilir. İlaçlar ağız yolu ile veya enjeksiyon yolu ile verilebilir. Tedavinin ayrıntılarını, hangi ilaçları kullanacağınızı doktorunuz belirleyecek ve sizi belli aralıklar ile görüp tedaviye verdiğiniz cevabı değerlendirecektir. Genelde antibiyotik tedavisi 14 gün sürer. Belirtiler daha erken kaybolsa bile doktorunuzun önerilerine mutlaka uymalısınız aksi durumda  oluşacak problemlerin telafisi olmayabilir. Tedavi genellikle ayaktan yapılsa da bazı durumlarda hastaneye yatmanız gerekebilir.

Aşağıdaki durumlarda yatarak tedavi yapılması önerilir:

• Gebelik var ise

• Damar yolu ile ilaç verilmesi gerekiyorsa

• Hastalık tablosu çok ağır ise

• Şiddetli bulantı ve kusma var ise

• Yüksek ateş varsa

• Tüp veya yumurtalıklarda apse var ise

Apse oluşumu söz konusu ise cerrahi müdahale yapılması gündeme gelebilir.

PID geçiren kadınların partnerleri de cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından incelenmeli ve gerekiyorsa tedavileri düzenlenmelidir.

PID nasıl önlenebilir?

Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunma önerileri geçerlidir:

• Başka metotlar kullanıyor da olsanız, ilişki sırasında kondom kullanınız

• Cinsel yolla bulaşan hastalığı olanlarla birlikte olmayınız

• Cinsel partner sayınızı kısıtlayınız